Các bậc thầy Kadampa có một phép thử dành cho hành giả, và nó không phải là ngồi được bao lâu. Đó là điều xảy ra với vị ấy vào một buổi chiều bình thường khi có người khen.

Các ngài thừa hưởng một danh sách Đức Phật đã nêu rất mộc mạc: được và mất, danh và vô danh, khen và chê, vui và khổ. Bốn cặp, tám điều, cùng nhận xét rằng chúng lần lượt đến trong mọi đời người và chẳng hỏi ý ai về thứ tự. Điều truyền thống Tây Tạng làm với danh sách ấy là biến nó thành một công cụ chẩn đoán. Học trò của A-đề-sa được dạy để ý cái nhấc lên — cái dâng nhẹ bên trong khi lời khen rơi xuống — vì cái nhấc lên và cái sụp xuống là cùng một cơ chế, và ai có thể được nâng lên bởi điều này thì cũng có thể bị vùi xuống bởi điều kia.

Các ngài gọi chúng là gió vì gió vốn thế. Chúng đến từ một hướng, chúng mạnh, và chúng ngừng.

Ngày nay ta cũng vậy, chỉ khác là những ngọn gió nay có thiết bị đo. Một con số vừa nhích lên. Bốn trăm cái gì đó trước bữa trưa và mười một cái vào tuần sau. Một lời nhận xét của người lạ, đọc lại sáu lần. Mạng xã hội không phát minh ra khen và chê; nó chỉ gắn cho chúng một màn hình hiển thị trực tiếp, và giờ đây người ta có thể xem thời tiết của chính mình suốt ngày.

Vấn đề chưa bao giờ là việc vui với lời khen. Cứ vui đi. Vấn đề bắt đầu ngay khi lời khen được phép trả lời câu hỏi tôi là gì — vì khi ấy ta đã ký một hợp đồng trong đó lời chê kế tiếp cũng được quyền trả lời câu hỏi ấy. Nếu lời khen có thể làm ta thành một ai đó, thì lời chê có thể làm ta thành không ai cả, và ta đã trao cả hai cho bất kỳ ai đang gõ phím.

Hãy nhận lời khen. Hãy học từ lời phê bình khi nó công bằng. Còn lại, cứ để gió qua đèo rồi đi tiếp.

Gió là thứ thổi qua. Đừng xây nhà trong gió.

Tìm hiểu thêm: Sinh thái và giản dị · Hạnh phúc với ít hơn