Một người đi trên đường rừng trúng phải mũi tên. Anh ngã xuống lớp lá mục, và cơn đau đúng là cơn đau: tức thời, trọn vẹn, không thể bàn cãi.

Rồi, nằm đó, anh bắt đầu điều thứ hai. Ai bắn. Sao lại là tôi. Đến sáng chắc còn tệ hơn. Đáng lẽ tôi đi lối kia — suýt nữa tôi đã đi lối kia. Vết thương vẫn nhói, và bên trên nó một dòng bình luận mở ra, rồi không khép lại.

Đức Phật dùng cảnh này để nói về hai mũi tên. Mũi thứ nhất là mũi mà thế gian bắn: bệnh tật, mất mát, một lời vô tâm, một tin ta không mong. Ai cũng trúng nó. Ngài nói điều này hết sức mộc mạc — không đời nào được sắp đặt để mũi tên thứ nhất bắn trượt, không phải với vua chúa, không phải với tăng sĩ, không phải với chính ngài.

Mũi tên thứ hai là mũi mà người ấy tự bắn vào vết thương của mình trong lúc nằm đó. Trong Kinh Mũi Tên, người chưa được rèn luyện, trúng một mũi, chịu hai cơn đau, thân và tâm; người đã được rèn luyện chịu mũi thứ nhất và từ chối mũi thứ hai. Không phải vì mũi tên thôi đau. Mà vì không có gì được thêm vào nó.

Ngày nay ta cũng làm y như vậy, nằm trên giường lúc ba giờ sáng. Điều thực sự xảy ra chỉ mất bốn giây — một giọng nói trong cuộc họp, một tin nhắn đã xem mà không trả lời. Đến rạng sáng nó đã được tua lại bốn mươi lần, mỗi lần thêm vào một động cơ mà người kia có thể chưa từng có, một hậu quả chưa hề đến. Bốn giây sự việc. Sáu giờ bình luận.

Vậy nên hôm nay khi có điều gì xảy đến, hãy xếp nó vào hai đống. Điều đã xảy ra, và điều ta đang thêm vào điều đã xảy ra.

Đống thứ nhất bao giờ cũng nhỏ hơn cảm giác ban đầu.

Ta không phải lúc nào cũng tránh được mũi tên thứ nhất. Ta có thể từ chối bắn mũi thứ hai.

Tìm hiểu thêm: Thiền định và tu tập nội tâm · Vì sao tâm tạo ra khổ đau