Đời sống hiện đại không ngừng nói với ta rằng còn thiếu một điều gì đó:

• Một chiếc điện thoại mới hơn.
• Một ngôi nhà lớn hơn.
• Quần áo khác.
• Một kỳ nghỉ tốt hơn.
• Thêm một trải nghiệm nữa.

Quảng cáo dựa trên một ý tưởng đơn giản: nếu có thể làm ta bất mãn với những gì đang có, ta sẽ dễ muốn một thứ khác hơn. Phật giáo đã nhận ra cơ chế này từ rất lâu trước khi văn hóa tiêu dùng hiện đại ra đời. Bản thân dục vọng không nhất thiết là vấn đề. Ta cần thức ăn, nơi ở, tình bạn và những hoạt động có ý nghĩa.

Ta có thể trân quý những vật đẹp và tận hưởng sự tiện nghi. Câu hỏi là điều gì xảy ra khi sự ham muốn trở nên vô tận. Có một khác biệt quan trọng giữa sự thụ hưởng và sự lệ thuộc. Ta có thể thưởng thức một bữa ăn ngon. Nhưng nếu ta tin rằng hạnh phúc đòi hỏi mọi bữa ăn đều phải đúng như mong đợi, thì sự thụ hưởng trở nên mong manh.

Truyền thống tu viện khảo sát sự giản dị một cách rất có chủ đích. Một tăng sĩ hành trì giản dị không phải vì vật chất là xấu ác. Giảm bớt sở hữu tạo ra ít đòi hỏi hơn đối với sự chú tâm. Có ít thứ hơn để giữ gìn, bảo quản, so sánh và ham muốn. Phần lớn mọi người không phải là tăng sĩ.

Nhưng tuệ giác nền tảng ấy vẫn có thể được kiểm nghiệm. Mọi thứ ta sở hữu có làm đời ta tốt hơn không? Ta dành bao nhiêu thời gian kiếm tiền cho những thứ rồi lại tạo thêm ràng buộc? Bao nhiêu sự hủy hoại môi trường được thúc đẩy bởi những ham muốn không bao giờ thật sự được thỏa mãn?

Giản dị không nhất thiết có nghĩa là khắc khổ. Nó có thể có nghĩa là nhận ra thế nào là đủ. Đủ thức ăn. Đủ của cải. Đủ địa vị. Đủ kích thích. Chữ “đủ” có thể giải phóng ta một cách đáng ngạc nhiên.

Một điều để kiểm lại

Hãy tìm một món quý vị đang có mà ngày xưa rất thèm muốn, giờ hầu như không để ý tới.

Sự ham muốn ấy kéo dài bao lâu, và quý vị đã sở hữu nó bao lâu rồi?

Liên hệ với con đường Phật giáo

Sự giản dị trong Phật giáo bắt rễ từ tri túc, sự tiết chế và tự do khỏi chấp thủ quá mức, chứ không từ niềm tin rằng vật chất tự nó là sai trái. Thức ăn, nơi ở, sách vở và công nghệ đều có những mục đích hữu ích; câu hỏi sâu hơn là liệu của cải có phục vụ đời sống ta, hay lòng khao khát chúng bắt đầu cai quản ta. Trụ cột Sinh thái và giản dị của Dzongkar Choede diễn đạt điều này qua một câu hỏi rất Phật giáo: Bao nhiêu là đủ? Nhận ra cái “đủ” nối kết sự tự do nội tâm khỏi tham ái với việc sử dụng có trách nhiệm những tài nguyên hữu hạn của trái đất.

Tìm hiểu thêm: Sinh thái và giản dị · Thiền định và hành trì nội tâm