Vũ điệu Cham Gutor Yak-Zang
དགུ་གཏོར་གཡག་བཟང་།
Ngày hai mươi chín tháng mười hai Tạng lịch; ngày dương lịch thay đổi mỗi năm.
Điều diễn ra
Suốt vài giờ, sân chùa thuộc về các vũ công. Chư tăng trong gấm vóc và mặt nạ chạm khắc di chuyển qua những chuỗi động tác đã định, theo tiếng trống, tiếng chũm chọe và tiếng kèn dài dungchen, mỗi hình tướng giữ một lập trường mà vũ điệu phát biểu chứ không mô tả. Ở trung tâm nghi lễ, một con yak khổng lồ hóa thành Kim Cang Đại Uy Đức.
Sau đó là các nghi thức khép lại, gồm việc ném torma Gutor — một lễ phẩm được nặn hình, mang ra khỏi tu viện và phá hủy, đem theo những tổn hại tích tụ của năm cũ.
Vì sao cử hành
Gutor nghĩa là “lễ cúng ngày hai mươi chín”. Khắp Tây Tạng, những ngày cuối năm được dành để tẩy trừ những gì năm sắp qua đã tích tụ, để năm mới bắt đầu mà không vướng bận. Tu viện cử hành nghi lễ này như lời tạ ơn các vị Hộ pháp và lời nguyện cầu cho năm tới: trường thọ, sức khỏe, thịnh vượng và hòa bình cho thế giới.
Vũ điệu không phải một màn trình diễn về một niềm tin. Đó là niềm tin được thực hiện bằng thân — vì thế nó mất nhiều năm để học và không thể vội vã.
Vì sao là con yak
Đây là vũ điệu riêng của Dzongkar Choede chứ không phải một hình thái Tây Tạng chung, và nó mang theo lịch sử của chính tu viện. Sáu thế kỷ trước, Lachen Chöpal Zangpo thấy bổn tôn Kim Cang Đại Uy Đức của mình hiện ra trong hình dạng một con yak, và lập ra vũ điệu để ghi dấu điều ấy. Con yak ở trung tâm nghi lễ chính là linh kiến đó, được diễn lại mỗi năm kể từ bấy giờ.
Điều nên biết nếu quý vị đến
Các vũ công luyện tập từ khoảng mười ba tuổi, và trong nhiều năm các vị tập trong y phục thường chứ không phải trang phục biểu diễn. Điều các vị học trong thời gian ấy không phải vũ đạo: đó là ý nghĩa của từng động tác, và điều mà việc giữ động tác ấy đòi hỏi.
Mô tả này là bản nháp, đang chờ tu viện duyệt.